GORLIZKO LATSARRIA

Gorlizko latsarria zena, zati batean zaharberritua izan zen 2022an.
XX. mendean zehar, latsarri hau Gorlizko emakumeen bizipenen eta testigantzen lekuko izan zen, arropak garbitu bitartean.
Historian zehar, arropak garbitzea, herritarren bizi-kalitatea eta osasungarritasuna mantentzeko, mendeetan zehar, emakumeen zeregina izan da.


GORLIZEKO LATSARRIKO MEMORIA BERRESKURATZEA

Latsarriak, erreka eta iturburuetako ura aprobetxatuz eraiki ziren, arropak xaboiaz garbitu ondoren uretan eragiteko, lehortzen jarri baino lehen. Jantziak eta izarak sastraken gainean zabaltzen ziren lehortzeko.
Asteroko edo hilabeteroko egun batean egiten zen prozesua izaten zen.
Latsarriek morfologia angeluzuzena daukate, eta harriekin egindako eraikuntza, adreiluz eta zementuz egindakoa baino lehenagokoa da.
Garbitzeko harriak harrizko lauzak ziren. Geroago garbitzeko taulengatik ordezkatuak izan ziren.
Latsarriak emakumeen harreman sozialerako espazio publikoak ziren, bizipenak eta esperientziak partekatuz arropak garbitu bitartean. Herritarren garbiketarako eta zaintzarako garrantzi handiko lana izan da latsarrietan egindakoa.

Zelakoa zen Gorlizko latsarria?

Gorlizko latsarriak bi gorputz desberdin zituen: bata, nagusiagoa eta teilatuduna, eta bestea, kanpoaldea, etxeko zerbitzuetarako. Eremu estaliak sei harri edo garbitegi-postu izan zituen, eta horien kontra emakumeek arropak kolpatu eta igurtzen zituzten. Harraska handiak ikuztegiko piloi handiaren angelu batean zegoen depositu batetik jasotzen zuen ura, Villarandako beheko aldean jaiotzen den Gazatza errekatik zetorrena. Hormigoizko plakaz estalitako eremu horren erdian irekigune bat zegoen, eguzkiak kareztatutako hormak argiztatzeko, espazio argi eta atsegin bihurtuz. Horma batek bereizten zuen kanpoko aldea, hondartzara begira zegoena, lau persona sartzen ziren harraska txiki batez osatuta zegoen. Hala ere, zati txikiago hori beste zerbitzu eta premia batzuetarako erabiltzen zen. Txarriak hiltzen zituzten hilabeteetan, emakumeek hesteetako eta urdailetako barruak garbitzen eta prestatzen zituzten, odolkiak hestebetez. Laneko arropak eta arropa zikinak eremu txiki honetan ere garbitzen ziren. Ur zikinak eta hondakinak errekak eramanda hondartzako erdiko zubiraino heltzen ziren. Urte batzuk geroago, garbigailu automatikoek erabileratik kanpo utzi zituzten hainbeste zerbitzu eman zituzten latsarriak (Pedro Elorriaga Urtiaga).

Gorlizen, patina zegoen etxeetan ez zegoen latsarrira joan beharrik, eta gero garbigailuak etxeetara heldu zirenean gero eta gutxiago joaten zen, joateari utzi arte.
Herri guztietan ez zegoen latsarririk. Gorlizen bai, eta osorik iraun ez badu ere, bidezkoa da oroimen historikoa babesteko interes handiko elementu arkitektoniko gisa aldarrikatzea.
Eta Gorlizko herriaren historian eta bizitzan izan duen garrantzia ez da ahaztu behar.
Gainera, ez dezagun ahaztu gaur egun munduan emakume askok erreka eta latsarrietan arropak garbitzen jarraitzen dutela, era guztietako emozioak eta bizipenak partekatuz elkarlanean.

Eguraldia Gorlizen

GORLIZ EZAGUTU

BERRIAK

Larraganenako Estela

Gorlizko erdialdean dagoen Larraganena baserrian disko-formako hilarri bat aurkitu zen, gaur arte ezezaguna. Hilarria erdi lurperatuta zegoen jabetza horretako lorategian, eta bizilagunek antzinako eguzki-erlojutzat hartu zuten. Materiala eta kontserbazio-egoera Landutako…

Informazio gehiago Larraganenako Estela

14. Haur ibilbidea: Andrakarako ibilbidea Saratxagan barrena, Plentziako itsasadarrera jaitsi eta Gandiatik itzuliz

14. Haur ibilbidea Pedro Pablo Uriartek argitaratutako ibilbidea: “15 ibilbide zirkular Gorlizetik haurrak dituzten familientzat” Ikusi ibilbidearen mapa Wikiloc-en   IBILBIDEAREN FITXA Iraupena: 2 ordu eta 37 minutuDistantzia: 6,38 kmMetatutako denible metatua: 174 mZailtasuna:…

Informazio gehiago 14. Haur ibilbidea: Andrakarako ibilbidea Saratxagan barrena, Plentziako itsasadarrera jaitsi eta Gandiatik itzuliz

Jaso itzazu plan guztiak zure posta elektronikoan